Nowinki ze Szwecji – archiwum

Nowe reaktory w Szwecji. Państwowy gigant energetyczny Vattenfall zamierza wybudować nową elektrownię jądrową w Szwecji. „Dla zabezpieczenia dobrobytu i miejsc pracy szwedzki przemysł surowcowy jest całkowicie uzależniony od konkurencyjnych cen energii ele ktrycznej” – motywuje szwedzki, rządowy biznes. Flagowy biznes tego samego rządu, który w Brukseli właśnie prawi kazania na temat energii odnawialnej.

Szwedzi kochają słodycze. Jedzą ich najwięcej na świecie. Przeciętny Szwed pochłania 17 kg słodyczy rocznie - w porównaniu ze średnią wśród mieszkańców UE, wynoszącą zaledwie 7 kg. W przeciągu 30 lat konsumpcja słodyczy w Szwecji wzrosła dwukrotnie. Ich łatwa dostępność, duży wybór i niskie ceny sprawiają, że Szwedom - skądinąd znanym z dużej dbałości o zdrowie - coraz trudniej odmówić sobie słodkiego życia.

	Fredrik Reinfeldt		Mona Sahlin

Reinfeldt zdolniejszy. Premier Fredrik Reinfeldt, moderata, jest zręczniejszym politykiem niż jego socjaldemokratyczna konkurentka Mona Sahlin. Według niedawnego sondażu 74% Szwedów tak właśnie uważa. Podobnego zdania są –
o zgrozo! – również wiodące grupy wyborców partii Socjaldemoratów. Nawet jej przystawki, zieloni i komuniści, wolą Reinfeldta.

Atak hakerów na Szwecję. Wiele stron internetowych szwedzkich mediów zostało dziś w południe wyłączonych, z powodu włamań do systemów. Hakerzy włamali się wirtualnie do parku serwerów w Sztokholmie. Dzięki temu mogli zablokować aż 32 sajty dzienników, Bonniers Tidskrifter (Czasopisma Bonniersa) oraz TV4. Obecnie sajty znów są otwarte. Problem ich zabezpieczenia też.

Szwedzi to najbardziej zinternetowany naród Europy. Stwierdza to organizacja marketingowa IAB. Co najmniej 70% mieszkańców kraju miało dostęp do internetu w ciągu ostatnich 10 lat. Jest to niemal dwukrotnie więcej niż kontynentalna średnia. 81% szwedzkich konsumentów korzysta z internetowego banku, a 70% kupiło coś przez sieć. Adekwatne liczby dla Europy wynoszą 56 i 57%.

Oferta na Volvo. Chiński producent samochodów Geely złożył ofertę na kupno Volvo PV - podaje w dzisiejszej informacji prasowej jego dotychczasowy właściciel, koncern Forda. Ostateczne decyzje jeszcze nie zapadły, negocjajce są w toku, ale według Forda Geely to najodpowiedniejszy kandydat do kupna szwedzkiej marki. Jeśli sprzedaż dojdzie do skutku, Ford nie zamierza pozostawiać sobie jakichkolwiek udziałów w Volvo PV.

Ford wystawił Volvo na sprzedaż w grudniu ubiegłego roku. Od tego czasu pojawiały się pogłoski o różnych firmach (głównie chińskich), zainteresowanych kupnem. W lecie pojawiła się inicjatywa powołania szwedzkiego konsorcjum Jakob, które miało uratować Volvo przed przejściem w chińskie ręce. Kupnem szwedzkiej marki interesowało się też podobno amerykańkie konsorcjum Crown. (Więcej na ten temat - Chińskie Volvo? / Walka o Volvo)

Victoria i Daniel na znaczku pocztowym. Z okazji zbliżającego się ślubu szwedzkiej następczyni tronu poczta przygotowuje specjalną edycję znaczków z wizerunkiem książęcej pary. Prace nad projektem idą pełną parą. Znaczki będą grawerowane przez Larsa Sjööbloma i zostaną wyemitowane 13 maja 2010 r. To swego rodzaju tradycja – podobny znaczek poczta szwedzka wyemitowała 33 lata temu, z okazji ślubu obecnej pary królewskiej. (Więcej o monarchii i nadchodzącym ślubie...)

Księżniczka Victoria i jej narzeczony Daniel Westling.

Wiersze dla Młodej Pary. Mårten Castenfors, szef galerii sztuki Liljevalchs w Sztokholmie, wpadł na oryginalny pomysł uczczenia przyszłorocznego ślubu księżniczki Victorii i Daniela Westlinga. Chce zorganizować artystyczny happening, podczas którego aktorzy mają odczytywać wiersze miłosne, napisane na cześć Młodej Pary. W tym celu rozesłał już list z zapytaniem do 28 największych szwedzkich poetów. Niektórzy z nich przyjęli propozycję napisania takiego wiersza z lekkim zdziwieniem i rozbawieniem. Castenfors chce potem zebrać wiersze w specjalnej księdze, która zostanie przekazana nowożeńcom jako prezent ślubny. (Więcej o monarchii i nadchodzącym ślubie...)

Niezrażeni kryzysem Szwedzi coraz chętniej biorą pożyczki. We wrześniu byli winni 2,27 bilionów koron (947 mld zł). Tempo wzrostu zadłużenia wynioło 8,2%. To już trzeci miesiąc z rzędu, kiedy dynamika zadłużenia rośnie. Przyczyną niefrasobliwości Szwedów jest bardzo niskie oprocentowanie kredytów – około 1,6% za kredyt mieszkaniowy. Eksperci ostrzegają, że poziom oprocentowania szybko może się zmienić. Jednak nauczone doświadczeniem ostatnich lat banki chętnie udzielają pożyczek. Nie dasz rady spłacać? Nie szkodzi – bank nie ucierpi. Rząd chętnie pomoże i wpompuje w banki kolejne miliardy – Twoich pieniędzy.

Odkrycie z czasów Wikingów. W małej miejscowości Tvååker (gm. Varberg, woj. Halland) szwedzcy archeolodzy odkryli szczątki budowli, będącej prawdopodobnie drewnianą kapliczką, pochodzącą z końca okresu Wikingów. Takie małe, drewniane kościółki zaczęto budować w czasie, gdy do Skandynawii dotarło chrześcijaństwo. Okres Wikingów trwał do końca XII wieku. Gmina Varberg może się więc teraz poszczycić jeszcze starszym zabytkiem, niż słynny Bockstensmannen*, pochodzący prawdopodobnie z XIV wieku.

* Bockstensmannen - szkielet mężczyzny, pochodzący z okresu średniowiecza, wraz ze wspaniale zachowanymi włosami i ubraniem, który przeleżał około 600 lat w torfie. Jego szczątki można oglądać w muzeum w Varberg.

Średniowieczna twierdza w Varberg

Szwecja zadowolona z decyzji Rosji o nie podnoszeniu w przyszłym roku cła eksportowego na drewno. Moratorium będzie obowiązywało cały przyszły rok, powiedział Władimir Putin podczas niedzielnych rozmów z fińskim premierem Mattim Vanhanenem w Petersburgu.

Szwecja i Finlandia od dawna prowadzą z Rosją rozmowy dotyczące cła na drewno, które wcześniej było podnoszone już dwukrotnie. Planowana trzecia podwyżka, aż do 50%, uniemożliwiłaby szwedzkiemu i fińskiemu przemysłowi leśnemu dalszy import rosyjskiego drewna. Szwedzka minister handlu Ewa Björling chce docelowo całkowitego zniesienia cła.

Rozmowy w Petersburgu dotyczyły również planowanego gazociągu po dnie Bałtyku, na który jak dotąd Szwecja i Finlandia nie wyraziły zgody. Moratorium czy łapówka? Więcej o gazociągu...

Dom Bergmana sprzedany. Norweski biznesmen Hans Gude Gudesen został właścicielem należącej do Ingmara Bergmana posiadłości na wyspie Fårö. Podczas wrześniowej aukcji kupił też większość należących do niego przedmiotów, które teraz będą mogły powrócić do domu. Zamysłem Gudesena jest powołanie Fundacji Bergmansgårdarna i przeksztacenie posiadłości w centrum artystyczne, w którym będą mogli czasowo mieszkać i pracować artyści, działający w dziedzinie filmu, muzyki, teatru, czy literatury. To dla Szwedów wspaniała wiadomość – dom Bergmana nadal będzie istniał i tętnił życiem. Zobacz też...

Dom Bergmana na wyspie Fårö.

Szwedzkie banki rządzą Łotwą. Gdy łotewski rząd próbował zmienić przepisy o pożyczkach mieszkaniowych, tak by lepiej zabezpieczyć swoich obywateli przed bezwzględnością banków, szwedzkie banki powiedziały „nie!” i rząd wycofał się ze wcześniejszych decyzji. Teraz biedny premier Łotwy, Valdis Dombrovskis, musi wymyślać dyrdymały, by wytłumaczyć się z porażki. Nowe prawo będzie tworzone „wspólnie z bankami” – czytaj: przez szwedzkie banki.

Mniejszy deficyt w Szwecji. Tegoroczny deficyt budżetowy będzie w Szwecji mniejszy niż to przepowiadały prognozy. Jeszcze w czerwcu przewidywano, że potrzeba dodatkowego zadłużenia państwa wyniesie 198 mld koron (82 mld zł) w tym roku oraz 72 mld koron (26,5 mld zł) w przyszłym. Teraz ministerstwo finansów koryguje obie liczby do odpowiednio 179 i 64 mld koron. Główną przyczyną poprawy finansów państwowych jest mniejsze zapotrzebowanie banków na pomoc publiczną.

Łódź podwodna odnaleziona po 90 latach. Szwedzkiej ekspedycji, pod kierunkiem nurka Carla Douglasa, wspólnie z firmą Marin Mätteknik, udało się zlokalizować na dnie Bałtyku, w pobliżu estońskiej wyspy Dagö, brytyjski okręt podwodny HMS E18, pochodzący z czasów I wojny światowej. Okręt ostatni raz widziany był w maju 1916 r. i od tego czasu zaginął bez śladu. Został on wysłany na Morze Bałtyckie razem z pięcioma innymi okrętami podwodnymi, jako wsparcie dla Rosji, w celu zatopienia niemieckich okrętów.

Husqvarna przenosi fabryki do Polski. Nowy plan oszczędnościowy szwedzkiej firmy Husqvarna - największego na świecie producenta kosiarek i pił spalinowych - dotknie 1 200 pracowników, zatrudnionych w Szwecji i USA. W samej Szwecji straci pracę około 200 osób. Husqvarna ogranicza produkcję i zamyka sporą część fabryk w Szwecji. W zamian część produkcji zostanie przeniesiona do Polski i Chin. Ma to dać oszczędności w wysokości 165 mln zł rocznie.

Opony z kolcami. Szwedzki rząd wydał dziś zezwolenie władzom lokalnym na wprowadzanie zakazu używania opon z kolcami na niektórych odcinkach dróg. Kolce są bardzo efektywne na lodowatym podłożu, jednak przy zmiennej pogodzie wyrywają drobne cząsteczki asfaltu, które wdychane, są szkodliwe dla zdrowia. Niektóre ulice miast będą mogły być teraz zamknięte dla ruchu samochodów uzbrojonych w „dubbdäck” – opony z kolcami. Jednocześnie rząd anuluje dyspensę dla zagranicznych samochodów, a także szwedzkich w drodze za i z zagranicy, dotyczącą obowiązku używania zimowych opon w Szwecji. Wszystkich będą teraz obowiązywały szwedzkie przepisy...

Los pożyczki dla Saaba rozstrzygnięty. Dziś Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) wydał decyzję o przyznaniu Saabowi Automobile pomocy publicznej w formie pożyczki w wysokości 400 mln euro (ponad 4,1 mld koron). Dzisiejsza decyzja to kamień milowy na drodze do nowego, silniejszego Saaba. Pożyczka pozwoli na zamknięcie transakcji, związanej z przejęciem szwedzkiej marki przez Grupę Koenigsegg. Zobacz też...

Grób Karola XII znów otwarty. Grupa badaczy otrzymała pozwolenie na otwarcie sarkofagu króla Karola XII w kościele Riddarholmskyrkan w Sztokholmie. Grób był otwierany już trzykrotnie, ostatni raz w 1917 r. Teraz naukowcy, za pomocą najnowszych technik medycyny sądowej, chcą zbadać materiał kuli, która zakończyła życie króla w 1718 r. i dać ostateczną odpowiedź na temat przyczyny jego śmierci. Karol XII zginął od strzału w lewą skroń, pod twierdzą Fredrikshald, podczas najazdu na Norwegię. Od tego czasu historycy spierają się, czy była to kula norweska, czy pochodząca od szwedzkiego skrytobójcy. Jeżeli kwestia finansowania projektu zostanie pomyślnie rozwiązana, badania zostaną przeprowadzone w przyszłym roku i potrwają około 2 tygodni.

Sztokholm, wyspa Riddarholmem. Z prawej kościół Riddarholmskyrkan.

Ciężka jesień dla szwedzkich przedsiębiorstw. Kryzys daje się firmom mocno we znaki. Coraz więcej z nich ma problemy z płaceniem swoich rachunków. Wrzesień był jak dotąd najgorszym miesiącem w tym roku - ilość wezwań do zapłaty od Urzędu Komornika wzrosła aż o 64%, a tym samym o 80% wzrosło ryzyko bankructw. Ponad 4 tys. firm skorzystało też z możliwości odroczenia terminu płatności podatku, którą rząd wprowadził na początku tego roku. Jednak wiosną przyszłego roku, gdy zaległości trzeba będzie uregulować, można się będzie spodziewać kolejnej fali bankructw.

Dania zgadza się na budowę gazociągu po dnie Bałtyku, między Rosją a Niemcami. Jest to pierwsza decyzja wśród pięciu krajów pytanych o zgodę, przez których strefy ekonomiczne przebiega trasa gazociągu. W Niemczech i Rosji wydanie zgody to czysta formalność, Finlandia się waha, a największą niechęć do kontrowersyjnej rury wykazuje Szwecja. Jednak wobec kompletnej pasywności Polski, przeciwko interesom której jest wymierzony gazociąg, można się spodziewać zgody również i tutaj. Temat: Gazociąg...

Wiek: 9 500 lat. Tyle lat ma świerk, który niedawno odnaleziono na Sånfjället w Härjedalen, w północnej Szwecji. Jego wiek ustalono za pomocą metody datowania radiowęglowego. Choinka rosła tam już wtedy, gdy w dolinach zalegał jeszcze lodowiec. I nie jest to najstarsze żyjące drzewo w Szwecji. Rok temu znaleziono w Dalarna świerk o 50 lat starszy. Oba drzewka wspominają nieraz, jak to drzewiej bywało...

Szwecja, Härjedalen.

Nowa partia w riksdagu? Wszystko wskazuje na to, że partia Sverigedemokraterna (Demokracja Szwedzka) wejdzie do tutejszego sejmu, riksdagu, po przyszłorocznych wyborach. Już od kilku miesięcy w większości rankingów przekracza ona próg wyborczy 4%. Partia, przezywana na ogół populistyczną, ksenofobiczną, czy wręcz narodowo socjalistyczną, zyskuje teraz sporo rozgłosu w mediach. Przełamany został jej dotychczasowy bojkot medialny. W dzisiejszym „Gomorron Sverige” (Dzień dobry Szwecjo), dyskusję z Jimmie Åkessonem, przywódcą SD, podjęła nawet minister gospodarki i wicepremier Maud Olofsson, przywódczyni partii Center (c). Zobacz też...

Maud Olofsson i Jimmie Åkesson.

Dzisiaj ogłoszono nominacje do prestiżowej nagrody Augustpriset 2009, wyróżniającej najlepsze, nowo wydane książki szwedzkojęzycznych pisarzy. Nagroda przyznawana jest od 1989 r. przez Szwedzki Związek Wydawców w trzech kategoriach: literatura piękna, literatura fachowa oraz literatura dziecięca i młodzieżowa. Wyróżnienie - statuetka z brązu i 100 tys. koron - będzie wręczone 23 listopada w Filharmonii Sztokholmskiej. Wśród18 nominowanych książek znalazła się też odnosząca duże sukcesy powieść Steve'a Sema Sandberga „De fattiga i Łódź”, opowiadająca o żydowskim getcie w Łodzi. Zobacz też 21.09.09.

Konserthuset – Filharmonia Sztokholmska.

Ślub z obstawą. 2,5-3 tys. żołnierzy będzie dbało o bezpieczeństwo podczas ślubu księżniczki Victorii z Danielem Westlingiem 19 czerwca przyszłego roku. Gdy obecny król Carl XVI Gustaf i królowa Silvia brali ślub w 1976 r., na trasie przejazdu ślubnego orszaku szpaler tworzyło 2 300 żołnierzy. Wszystko wskazuje na to, że w przyszłym roku będzie podobnie. W Gwardii Przybocznej, która właśnie teraz ma określić ilość jednostek, które wystawi w tym celu, zainteresowanie udziałem jest bardzo duże. Więcej o szwedzkiej monarchii...

Księżniczka Victoria i Daniel Westling.

Ślub za darmo. Planowany na przyszły rok ślub księżniczki Victorii z Danielem Westlingiem przyciąga uwagę nie tylko mieszkańców Szwecji, ale całego świata. Cenę nabycia praw do transmisji telewizyjnej tego wydarzenia oblicza się na 20-30 mln koron. Jednak dwór królewski - jako że ślub księżniczki jest uważany za wydarzenie wagi państwowej - nie może na nim zarabiać i nie weźmie za prawo do transmisji ani korony. Nie ustalono jeszcze, kto będzie transmitował uroczystości – rozmowy prowadzone są ze szwedzką telewizją państwową (SVT) i komercyjnym kanałem TV 4. O szwedzkiej monarchii i ślubach księżniczek czytaj tutaj...

Podsłuchy w Szwecji. Po wielogodzinnej debacie szwedzki parlament, riksdag, zatwierdził wczoraj poprawki do ustawy o kontroli komunikacji elektronicznej, zwanej tutaj FRA-lagen. Ustawa zezwala na automatyczne „podsłuchiwanie” przez wywiad wojskowy wszystkich sygnałów – radio, telefony, internet itp. – między Szwecją a resztą świata. Uchwalenie tej ustawy latem 2008 r. wywoływało wiele emocji. Z przewagą zaledwie pięciu głosów przegłosowano teraz poprawki w większym stopniu chroniące prywatność. (Zobacz też 01.01.09)

Znowu radioaktywny wyciek. Po raz kolejny odkryto wyciek radioaktywnej pary w elektrowni jądrowej Vattenfall, Forsmark, reaktor 3. Tym razem wykryto osiem rur z pęknięciami. Na szczęście usterki wykryto na czas i nie doszło do skażenia okolicy. Mimo regularnie występujących usterek, państwowy Vattnfall chce zwiększyć wydajność reaktora Forsmark 3.

Elektrownia jądrowa Forsmark.

Vattenfall – szwedzki, państwowy gigant energetyczny – jest zainteresowany udziałem w budowie nowych reaktorów jądrowych w Wielkiej Brytanii. Jak podaje „The Times”, Vattenfall chce wejść do projektu francuskiego EDF (Electricite de France), polegającego na wybudowaniu 4 reaktorów – 2 w Somerset i 2 w Suffolk. EDF ma duże długi i sposobem na ich zmniejszenie byłoby pozwolenie Vattenfallowi, wraz z odpowiednimi środkami finansowymi, na udział w projekcie.

Katastrofalne wyniki sprzedaży Saaba Automobile - we wrześniu minus 61,7%, w porównaniu z rokiem ubiegłym. Volvo powoli odrabia straty – wrześniowa sprzedaż wzrosła o ponad 8%. W zeszłym miesiącu Saab sprzedał w Europie zaledwie 2 246 sztuk samochodów, czyli tylko dziesiątą część tego, co Volvo PV. Ogólnie sprzedaż samochodów Szwecji spadła w ubiegłym miesiącu o 15,5%, a w okresie styczeń-wrzesień o 22,7%. Rynek europejski radzi sobie znacznie lepiej.

Nagły atak zimy w Polsce sparaliżował połączenia promowe pomiędzy Szwecją i Polską. Sztorm na Bałtyku, silne wiatry i opady śniegu utrudniają nie tylko kursowanie promów. Problemy mają również linie lotnicze – wiele lotów (m. in. do Sztokholmu) zostało dzisiaj odwołanych z powodu złych warunków atmosferycznych. Póki co nie pozostaje nic innego, jak czekać cierpliwie na poprawę pogody.

Plácido Domingo w Sztokholmie. Cztery lata po swojej śmierci Birgit Nilsson – największa szwedzka śpiewaczka operowa – znowu ma swój wielki dzień. Dzisiaj w Sztokholmie po raz pierwszy zostanie wręczona nagroda jej imienia (The Birgit Nilsson Prize) za wybitne osiągnięcia w dziedzinie opery i muzyki poważnej na świecie. Odbierze ją (a wraz z nią milion dolarów) światowej sławy hiszpański tenor Plácido Domingo. (Zobacz też: Nagroda im. Birgit Nilsson.)

Co drugi Szwed jest gotowy przeprowadzić się w poszukiwaniu pracy. Największą gotowość do zmiany miejsca zamieszkania w związku z pracą wykazują osoby poniżej 30 roku życia (72%). Zdecydowanie mniej chętne są osoby po pięćdziesiątce (35%). Decyzja taka jest też dużo łatwiejsza dla osób z wyższym wykształceniem, niż dla tych z wykształceniem zasadniczym. Tak wynika z badania, zleconego przez nowy program SVT „Dina frågor” (Twoje pytania), w którym wzięło udział ponad tysiąc osób.

Rekordowa deflacja w Szwecji. Tempo wzrostu inflacji, liczone jako zmiana cen konsumenckich w ciągu 12-stu miesięcy, wyniosło we wrześniu -1,6%. W sierpniu wynosiło ono -0,8%. Jest to najmniejsze tempo inflacji, czy też największa deflacja, od 1954 roku, czyli od czasu rozpoczęcia jego miesięcznego obliczania. Pomiędzy sierpniem i wrześniem spadły najbardziej ceny benzyny, warzyw oraz prądu. Sezonowo wzrosły natomiast ceny ubrań i butów, aż o 11,6%.

–21,9°C w Pajala, na północy Szwecji. Tyle wynosiła tam temperatura dziś w nocy. Jest to jesienny rekord. Normalna, popołudniowa temperatura o tej porze wynosi 10-12°C na południu kraju i 1-5°C na północy. Tak więc, mierząc słupkiem rtęci, mamy już listopad. Pod koniec tygodnia zapowiadane jest jednak ocieplenie.

Szwedzcy rolnicy coraz bardziej zadłużeni. Obciążenie długami zwiększa się w tym roku wyjątkowo szybko i według prognoz wzrośnie o 12%, czyli o 22 mld koron. W ciągu 10 lat wysokość zadłużenia wśród rolników podwoiła się. Przyczyną tak drastycznego wzrostu są szybko rosnące ceny ziemi uprawnej i gruntów leśnych. Mają w tym swój udział również pożyczki inwestycyjne na rozbudowę gospodarstw i zakup nowych maszyn.

	Oliver Eaton Williamson		Elinor Ostrom

Nagrodę imienia Alfreda Nobla
w dziedzinie ekonomii otrzymali amerykańscy uczeni Oliver Eaton Williamson, profesor ekonomii Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley oraz Elinor Ostrom z University of Indiana, z Bloomington. Pierwszy za teorię rozwiązywania konfliktów korporacyjnych, druga za wykazanie, jak wspólna własność może być zarządzana przez zrzeszenia użytkowników.

Nie będzie przedawnień dla ciężkich przestępstw. Szwedzka minister sprawiedliwości, Beatrice Ask (m), proponuje zniesienie przedawnień wobec czynów, karanych wyrokiem dożywotniego więzienia. Dziś takie przestępstwa przedawniają się po upływie 25 lat, a ich autorzy pozostają na wolności. Po takim czasie, nawet jeśli znalezionoby niezbite dowody, przestępcy nie mogą zostać skazani. To absurd – twierdzi Ask. Jej propozycja spotkała się z przychylnymi komentarzami.

Szwedzki premier Fredrik Reinfeldt przebywa dzisiaj w Polsce. Patrzył on na ręce prezydentowi RP Lechowi Kaczyńskiemu, gdy ten zrzekał się niepodległości Polski, ratyfikując konstytucję UE. Teraz jedynym gwarantem suwerenności 26-ciu krajów Unii jest prezydent Czech Vaclav Klaus. 26-ciu, bo konstytucja UE nie będzie obowiązywała Niemiec. Zebrane na pogrzebie karpie wyraziły radość ze zbliżających się Świąt.

Pokojową Nagrodę Nobla 2009 otrzymał Barack Obama, prezydent USA. Wiadomość wywołała niemałą konsternację wśród obecnych w Oslo dziennikarzy. Decyzji norweskiego Komitetu Noblowskiego musiał bronić jego przewodniczący Thorbjørn Jagland. Głównym argumentem była walka prezydenta USA o „świat wolny od broni nuklearnej”. Obama stworzył również nowy klimat w polityce międzynarodowej – uzasadnia Komitet. Komentatorzy podkreślają, że nagroda została przyznana bardziej za intencje niż osiągnięcia i jest wyrazem poparcia dla polityki prezydenta.

Nowa fala bankructw uderzy wiosną przyszłego roku, gdy wszystkie firmy, które ubiegały się o odroczenie płatności podatku, będą w końcu musiały to zrobić. Ponad 4 tys. szwedzkich przedsiębiorstw skorzystało z takiej możliwości, wprowadzonej przez rząd na początku roku, w następstwie kryzysu ekonomicznego. Wiele firm, szczególnie tych mniejszych, nie poradzi sobie jednak ze spłatą zaległości. Coraz większe problemy z wyegzekwowaniem zapłaty od klientów sprawiają, że firm nie stać na płacenie swoich własnych rachunków.

Dzisiaj w Oslo zostanie ogłoszony laureat Pokojowej Nagrody Nobla. W odróżnieniu od pozostałych Nagród Nobla, przyznawanych przez szwedzkie instytucje, laureata Pokojowej Nagrody Nobla wyłania 5-osobowy komitet, wybierany przez parlament norweski. Komitet noblowski dopiero w poniedziałek wybrał laureata, spośród rekordowej w tym roku liczby 205 nominowanych osób i organizacji. Jego nazwisko poznamy o godz. 11.00.

Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury otrzymała rumuńska Niemka Herta Müller. Podczas wojny jej ojciec był SS-manem. Herta Müller jest autorką m. in. książek „Sercątko”, „Dziś wolałabym siebie nie spotkać”, „Król kłania się i zabija”. W komentarzach podkreśla się mocno jej narodowość, jako członka mniejszości niemieckiej w Rumunii. Jest to wyjątkowe zjawisko w kontekście Nagrody Nobla.

SAS w coraz trudniejszym położeniu. Skandynawskie Linie Lotnicze SAS czeka bardzo ciężka jesień. Ruch pasażerski zmalał we wrześniu o 17,7% - w następstwie kryzysu coraz więcej podróżnych szuka tańszej alternatywy. Opłacalność linii drastycznie spada, mimo wprowadzanych oszczędności. W ciągu najbliższych dwóch lat SAS ma ograniczyć ilość personelu o 4 500 osób i wycofać z ruchu 21 samolotów. Jeżeli SAS nie osiągnie porozumienia ze związkami zawodowymi w sprawie obniżek pensji o 10-20%, zwolnienia będą jeszcze większe.

Dziś o godzinie 13.00 poznamy nazwisko tegorocznego laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. W spekulacjach pojawiają się takie nazwiska jak Herta Müller, Amos Oz, Ko Un, Philip Roth, Joyce Carol Oates oraz jedyny Szwed w tym towarzystwie, poeta Tomas Tranströmer.

Nowy dom dla księżniczki. Wkrótce rozpocznie się przebudowa Pałacu Haga w Solna pod Sztokholmem, w którym księżniczka Victoria zamieszka po ślubie z Danielem Westlingiem, w czerwcu przyszłego roku. Cały pałac i jego otoczenie musi zostać przystosowane do potrzeb młodej pary. Do planowanych przedsięwzięć należy m. in. pełne odgrodzenie terenu wokół pałacu oraz poszerzenie i odnowienie alejek spacerowych. Dostęp do pozostałych części Parku Haga, w którym znajduje się pałac, nie zostanie ograniczony. Zobacz też Pałac Haga, Hagaparken...

Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki. Trzy osoby otrzymały tegoroczną nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki – Chińczyk Charles Kao otrzymał połowę, a Kanadyjczyk Willard Boyle i Amerykanin George Smith podzielą się drugą połową. Zasługą pierwszego są wybitne osiągnięcia w dziedzinie przekazu za pomocą światłowodów. Pozostali dwaj otrzymali nagrodę za wynalazek detektora CCD, podstawowego elementu cyfrowych aparatów fotograficznych.

Od lewej: Charles Kao, Willard Boyle i George Smith

Fala bankructw coraz łagodniejsza. We wrześniu ilość bankructw wśród przedsiębiorstw wzrosła zaledwie o 3%, w porównaniu z odpowiednim okresem roku ubiegłego. We wcześniejszych miesiącach tego roku wzrost był znacznie większy. Pozwala to na bardziej optymistyczne prognozy na przyszłość, chociaż rozwój koniunktury w najbliższym półroczu jest dość trudny do przewidzenia. Według szacunków w tym roku upadnie blisko 7 200 firm.

Kwitnie rynek rzeczy używanych w internecie. Coraz więcej Szwedów (2,7 mln) kupuje tą drogą rzeczy z drugiej ręki od osób prywatnych. To wzrost o 26% w ciągu zaledwie jednego roku. Najbardziej poszukiwanymi rzeczami są ubrania i domowy sprzęt elektroniczny.

Państwowe gwarancje dla SAABa. Szwedzki rząd jest gotowy udzielić gwarancji na 4 mld koron pożyczki od Europejskiego Banku Inwestycyjnego dla Grupy Koenigsegg, kupca Saaba Automobile. Nie znaczy to, że sprawa pożyczki jest już przesądzona, ale jeden z najważniejszych etapów został pokonany. SAAB czeka teraz na decyzję specjalnej komisji, która po przeanalizowaniu udzielonych gwarancji i kondycji firmy, powinna dać odpowiedź „no objection”. Dopiero wtedy EBI będzie mógł przyznać pożyczkę i wypłacić pieniądze. Zobacz też 0110 oraz temat SAAB...

Dzień dobry! Obudziłeś się właśnie w najlepszym kraju świata. Tak przywitał swoich czytelników norweski dziennik VG. I nie jest to czcza przechwałka. Tegoroczny ranking ONZ-owskiego programu UNDP, oceniającego poziom życia na świecie, daje Norwegii pierwsze miejsce. Szwecja jest na siódmym, a Polska na 41. Listę zamyka Niger na 182 pozycji. Ranking opiera się na danych statystycznych z 2007 roku.

Norwegia – najlepiej rozwinięty kraj świata.

Rozpoczęło się rozdawanie Nagród Nobla. Jako pierwszą przyznano nagrodę w dziedzinie fizjologii lub medycyny. Otrzymali ją amerykańscy naukowcy Elizabeth Blackburn, Carol Greider och Jack Szostak, za osiągnięcia w badaniach nad chromosomami. Są oni odkrywcami sposobu, w jaki chromosomy, czyli fragmenty materiału genetycznego, są chronione przez struktury zwane telomerami oraz enzym telomerazę. Odkrycie to przyczyniło się do rozwoju badań nad chorobami genetycznymi, przede wszystkim szpiku kostnego, płuc i skóry. Zobacz też...

Pomysł na bezrobocie. 230 nowych firm w zaledwie kilka miesięcy – to efekt rządowej inwestycji w biura, pomagające założyć własną działalność gospodarczą. Rok temu szwedzki rząd wyłożył na ten cel 30 mln koron. Teraz testuje się takie biura w 9 komunach, gdzie bezrobocie jest największe. Biura służą pomocą na wszystkich etapach - od samego pomysłu na biznes, aż do rozpoczęcia działalności.

Rośnie zadłużenie Szwedów w Urzędzie Komornika. Mimo rekordowo niskich odsetek, coraz więcej osób (w sumie 22,5 tys.) ma problemy ze spłacaniem zaciągniętych kredytów na domy. W ciągu roku ich ilość wzrosła prawie o 13%. Przede wszystkim dotyczy to osób, które nagle straciły pracę i nie radzą sobie ze spłatą pożyczek. Zadłużenie rośnie najbardziej w grupie osób z wysokimi dochodami.

Åke Persson

Pół miliarda dla personelu. Szef szwedzkiej firmy Monitor z Hudiksvall postanowił sowicie wynagrodzić swoich 80-ciu pracowników. Åke Persson, który niedawno stał się jedynym właścicielem firmy, postanowił rozdzielać nadwyżkę dochodów firmy między zatrudnionych przez najbliższe osiem lat. – Są lojalni, pełni inicjatywy i zawsze bardzo uczynni – mówi Åke Persson. Jeżeli rozwój firmy utrzyma się na obecnym poziomie, pracownicy otrzymają dodatkowe 500 mln koron.

Szef koncernu zbrojeniowego SAAB, Åke Svensson, ma dziś przedstawić brazylijskiemu dowództwu sił powietrznych ostateczną ofertę na 36 sztuk myśliwców Gripen NG (Gripen Next Generation). Konkurentami SAABa w tym przetargu są francuski Dassault i amerykański Boeing. To już drugi termin na złożenie tzw. BFO – best and final offer. Pierwszą BFO trójka konkurentów przedstawiła już w czerwcu tego roku. Teraz wszyscy dostali nową szansę na uzupełnienie swoich ofert do dnia 2 października.

Jas Gripen NG dla Brazylii

Międzynarodowe targi pracy w Sztokholmie zdominowała Norwegia. Norwescy pracodawcy szukają tutaj przede wszystkim inżynierów, elektryków i personelu szpitalnego. Zainteresowanie Szwedów pracą u sąsiadów, gdzie bezrobocie znajduje się na poziomie zaledwie 2,7% i jest wolnych 25 tys. miejsc pracy, jest ogromne. W Norwegii pracuje już 75 tys. Szwedów. Dodatkowy atut to wysokość średniej pensji – ponad 41 000 koron miesięcznie w Norwegii, w porównaniu z 27 100 koron w Szwecji.

Rekordowe lato dla szwedzkiej turystyki. Utrzymujący się od kilku lat zwyżkowy trend trwa nadal. Coraz więcej zagranicznych turystów wybiera Szwecję jako cel swoich wycieczek. Mimo słabej koniunktury tegoroczny sezon letni był wyjątkowo udany. Za sukcesami szwedzkiej branży turystycznej stoi zapewne niski kurs korony szwedzkiej i lepsza promocja Szwecji na rynku turystycznym.

Wojskowe parady przed Pałacem Królewskim w Sztokholmie cieszą się zawsze szczególnym zainteresowaniem zagranicznych turystów.

Większe wymagania wobec Saaba. Ważą się losy 4 mld koron pożyczki od Europejskiego Banku Inwestycyjnego dla Grupy Koenigsegg, kupca Saaba Automobile. Szwedzki rząd domaga się więcej konkretów. Biznesplan wygląda dużo lepiej, od kiedy pojawił się nowy inwestor – chiński koncern Beijing Auto, wraz z brakującymi do zamknięcia transakcji pieniędzmi. Jednak rząd nie udzieli wymaganych gwarancji bez wiążącej umowy z Chińczykami. Sam list intencyjny to za mało. EIB ma podjąć decyzję 21 października. Zobacz też: 10.09, Temat Saab.

150 milionów dla biogazu. Szwedzki rząd zdecyduje dzisiaj o przyznaniu trzyletniej pomocy publicznej w celu zwiększenia produkcji biogazu. Poszczególne przedsiębiorstwa mogą liczyć na dotację w wysokości do 25 milionów koron. Według minister gospodarki Maud Olofsson (c) szwedzka technologia jest zaawansowana, ale daleko jej do poziomu komercyjnego. Dlatego wsparcie ze strony państwa jest konieczne, by ruszyć z produkcją biogazu na dużą skalę.

Rynek samochodowy nadal w dołku. We wrześniu Volvo poprawiło swoją sprzedaż minimalnie, w porównaniu z rokiem ubiegłym. Saab jedzie po równi pochyłej – sprzedał we wrześniu tylko 496 sztuk samochodów (w porównaniu z 1 693 sztuk w zeszłym roku). Również sprzedaż samochodów ciężarowych ciągle jest znacznie mniejsza niż rok temu. O ponad 20% spadła też ilość nowo rejestrowanych pojazdów.

Najnowszy model Saaba, Saab 9-5, idzie jak po... grudzie.